Wat is eenzaamheid?

Eenzaamheid, we lezen en horen er steeds vaker over in de media en toch is het iets ongrijpbaars. Vaak wordt gedacht dat het met name ouderen zijn die eenzaam zijn, maar er zijn net zoveel jongeren die hier onder lijden. 1 op de 3 Nederlanders van 19 jaar en ouder is eenzaam, dat zijn ruim 5 miljoen mensen, dat is veel. En ook kinderen kennen het gevoel.

Wat is eenzaamheid nu eigenlijk, wat zijn de gevolgen en is er iets aan te doen? In een drieluik proberen we graag wat meer duidelijkheid op deze vragen te geven. Vandaag te beginnen bij de eerste vraag…

Wat is eenzaamheid nu eigenlijk?

Eenzaamheid ontstaat wanneer de relaties die mensen met anderen hebben, niet aan hun verwachtingen voldoen (Dijkstra, 2009)

Het is dus een gevoel dat iemand ervaart, wanneer iemand zijn bestaande relaties afweegt tegen zijn eigen wensen of verwachtingen ten aanzien van die relaties. Dit verklaart ook het verschijnsel van sociaal geïsoleerde mensen die zich niet eenzaam voelen, of van mensen die een groot sociaal netwerk hebben en zich toch eenzaam voelen. Met andere woorden: de verwachtingen over en van relaties met anderen beïnvloeden eenzaamheid.

Er zijn meerdere soorten eenzaamheid. De bekendste zijn:

  • sociale eenzaamheid kan worden omschreven als een tekort en gemis van een breder sociaal netwerk (kwantiteit – men kent niet veel mensen);
  • emotionele eenzaamheid betreft gevoelens verbonden aan het gemis van een intieme relatie (kwaliteit – men is met niemand écht verbonden).

Het is belangrijk ons te realiseren dat eenzaamheid zich in iedere levensfase voor kan doen en dat in al die levensfasen zich omstandigheden kunnen voordoen die eenzaamheid, of de kans daarop, versterken. Gedacht kan worden onder andere aan ziekte of overlijden van een partner, een psychische aandoening, een lichamelijke beperking, een chronische ziekte of ouderdom, het verlenen van mantelzorg, een gebrek aan sociale vaardigheden. Daarnaast kunnen onder meer ook scheiding, armoede, werkloosheid, schulden, huiselijk geweld en gepest worden het risico op gevoelens van eenzaamheid vergroten.

Met name degenen die langdurig eenzaam zijn zullen daar niet snel over praten met anderen. Op eenzaamheid rust een taboe. Bijna niemand durft toe te geven dat hij of zij zich eenzaam voelt en bijna alle door ons geïnterviewde personen die dit wel durven, geven aan dat ze zich meestal niet serieus genomen voelen met reacties als “Jij? Hoe kun jij je nu eenzaam voelen?” met als gevolg dat iemand zich nog meer een ‘loser’ voelt.

We zouden eenzaamheid dan ook niet als een ziekte of zwakte moeten zien, want daardoor kunnen eenzame mensen zich alleen nog maar eenzamer gaan voelen (Cacioppo, 2010).

Het gaat er dus om dat we oprecht naar elkaar luisteren. Daarom hierbij de volgende challenge voor jou:

Als je zelf eenzaam bent: probeer niet bang zijn om uit te komen voor je gevoelens, hoe kwetsbaar je je daardoor ook voelt. Bedenk iemand die jij in vertrouwen kunt nemen en benader deze persoon (als je echt niemand hebt, neem dan gerust contact met ons op info@achtzaam.nl). Zeg van tevoren dat jij een luisterend oor nodig hebt en dus graag je verhaal kwijt wil, zonder dat je van de ander een reactie verwacht. Maak een afspraak op een plek waar jij je veilig voelt en doe het niet even tussendoor, want dan is de kans groot dat de ander allerlei andere zaken aan het hoofd heeft. Probeer het eens en merk wat het met je doet.

Als je zelf niet eenzaam bent: bedenk iemand in je omgeving waarvan je het vermoeden hebt dat die wel wat extra aandacht nodig heeft. Geef aan dat je er voor deze persoon wilt zijn, maak hiervoor een afspraak en zorg dat je er dan ook echt bent, dus geen afleidingen, telefoon uit. Probeer te luisteren, tussentijds samen te vatten zodat de ander het gevoel heeft dat je echt luistert en begrijpt en vraag vooral door. Belangrijk is om niet direct te oordelen als een ander jou in vertrouwen neemt. Je hoeft niet direct met oplossingen te komen, laat de ander gewoon vertellen, dat haalt al zoveel druk van de ketel. En merk ook wat het met jou doet als je er echt voor een ander kunt zijn. Het is een win/win!

Over ons

Mijn vriendin Fleur van den Horn en ik besloten begin 2015 het roer om te gooien en stichting Achtzaam op te richten om eenzame ouderen te ondersteunen. Al snel werd duidelijk dat er ook veel jongere mensen eenzaam zijn en dus besloten wij om uit te zoeken welke mogelijk aanpak geboden kan worden. Na ons 2 jaar als full time vrijwilliger volledig aan deze maatschappelijke stage te hebben gewijd, weten wij als geen ander wat het oplevert om een betekenisvol leven te leiden. Het heeft inzichten, voldoening, doorzettingsvermogen, flexibiliteit, verbondenheid, vele nieuwe relaties en een goede gezondheid opgeleverd.

Het is onze missie om onze opgedane kennis te delen en zoveel mogelijk mensen een evenwichtig bestaan te bieden. Daarom hebben wij een app/platform ontwikkeld waarbij therapeuten en coaches hun kennis en expertise kunnen delen (onder andere op het gebied van eenzaamheid), om direct een bijdrage te leveren aan een betere balans in het leven van anderen en daarmee in een evenwichtigere samenleving. Meer weten of zelf ook aan de slag? Zie www.samapp.nl of neem contact op via info@samapp.nl.

Mirjam Paap

Mirjam Paap is binnen Achtzaam o.a. verantwoordelijk voor woordvoering, HR, fondsenwerving & subsidies en fiscale & juridische aspecten. E: mirjam@achtzaam.nl T: 06-51041009

“Door slimme verbanden te leggen, ontstaat er een beweging die bewust wordt van hoe we gezamenlijk kunnen bouwen aan een achtzame samenleving. Wij gooien de steen in de vijver en zetten daarmee  anderen aan om met ons de eenzaamheid aan te pakken.”

Fleur van den Horn

Logo Slider

+100%-